चला करूया एक नवी सुरुवात

आज नवीन वर्षाचा पहिला दिवस, सर्वांच्याच मनात आशेची नवीन किरणे घेऊन येणारा हा दिवस. २०२० बघता बघता काळाच्या गर्भात विरून गेले. पण जीवनात अनपेक्षित बदल घडवून आणणारे हे वर्ष नक्कीच सर्वांच्या लक्षात राहणारे ठरले. ह्या कोरोंना ने आपल्याला खूप काही शिकवले. ‘वेळ पडली तर मनुष्य सर्व काही शिकतो’ ह्याचे प्रत्यक्ष रूप बघायला मिळाले. जी कामे कधीही केली नव्हती ती सर्व ह्या लॉक डाउन मध्ये करायला लागली. काहीनी त्याचा आनंद घेतला, तर काहींनी ‘मजबूरी का नाम जिंदगी’ म्हणत परिस्थिती ला स्वीकार केले. पण वेळेने ते करायला शिकवले. अश्या कडू, गोड, आंबट,.. आठवणींनी भरलेल्या ह्या वर्षाला राम राम करून आता नवीन वर्षाची सुरुवात करू या.

       मनुष्याचे जीवन म्हणजे तडजोड ही आलीच. पण तडजोड नसून तोड-जोड वाले जीवन आहे. समस्या, संबंध, शरीर.. हयामुळे मनाने कितीही तुटले तरी पुन्हा उभे राहणे म्हणजे खरे जीवन. शून्यातून सुरुवात करावी लागली तरी नव्या आशेने, उत्साहाने करणारा मनुष्यच आयुष्याच्या खेळा मध्ये विजयी होतो. खूप काही गमावून ही सर्व काही मिळवण्याची जिद्द ज्याच्या मध्ये आहे तोच यशस्वी होऊ शकतो. म्हणून ह्या नव्या वर्षाची सुरुवात आपण नव्या संकल्पानी करूया.

      तुम्हाला माहीत असेल गरुडाचे आयुष्य ७० ते ७२ वर्षाचे असते. या कालावधीत वयाच्या चाळीशी नंतर त्याची चोच दुबली होते. नख बोथट होतात, पंखावरची पिसे झडू लागतात. त्यामुळे गरुडाला वेगाने उडता येत नाही, भक्ष्य ही पकडता येत नाही. अश्या वेळी निरोगी जीवन जगण्यासाठी गरुडाला कठोर परिश्रम करावे लागतात. पाच महिन्याच्या अज्ञातवासात, निर्जन कडेकपाऱ्यात जाऊन राहावे लागते. ह्या दिवसांमध्ये तो आपली चोच कपारीवर आपटून त्रास सहन करतो. कालांतराने जुनी, दुबळी चोच गळून एक नवीन तीक्ष्ण, दणकट चोच फुटते. नव्या चोचीने बोथट झालेली नखं उपटून काढतो. या वेळीही त्याला असह्य वेदना होतात पण त्याही सहन करून काही दिवसातच टोकदार नखं उगवतात. या नखांचा उपयोग तो त्याच्या शरीरावरील जड पिसे उपटण्यासाठी करतो. आणि १५० दिवसांच्या खडतर कालावधी मध्ये असंख्य पीडा सहन करून गरुडाचा नवा जन्म होतो. नव्या दमाने, जोमाने, उत्साहाने तो पुढील आयुष्य जगतो. आपल्या सर्वांच्या जीवनामध्ये सुद्धा असा कालावधी आला असेल पण जून सर्व विसरून पुन्हा नव्या उम्मीदेने निरोगी, आशावादी, सकारात्मक दृष्टिकोणाने नव्या वर्षाचे स्वागत करूया.

               ‘जीवन गाणे गातच राहावे, झाले गेले विसरूनी जावे,

                पुढे पुढे चालावे, जीवन गाणे गातच राहावे

जे झाले त्याची खंत करत न बसता, जे शिल्लक राहिले त्याची वाह वाह करत भूतकाळाचा निरोप घेऊया. आज जे आहे त्यात समाधानी राहून प्रत्येक क्षण जीवंत पणे जगू या. जीवंत पणे म्हणण्या पाठी मागे हा उद्देश आहे की प्रत्येक क्षणाचा आनंद घेऊ या. वर्तमान श्रेष्ठ असेल तर भविष्य नक्कीच चांगले होईल. म्हणून ज्या चुका अजाणते पणी आपल्याकडून झाल्या त्याची पुनरावृती न व्हावी ह्याची काळजी जर घेतली तर नक्कीच मन सदैव आनंदी राहू शकेल. मनाची ओढाताण कमी होईल व भविष्याची सुंदर स्वप्ने साकारायला शक्ति ही मिळत राहील. फक्त वर्तमानात जगण्याची सवय स्वतःला लावून घ्यावी. त्यासाठी रोज मनाला  सकारात्मक विचारांची ऊब द्यावी. श्रेष्ठ विचारांनी स्वतःला भरपूर करावे. जसे घराबाहेर पडताना आपण आपले पाकीट बरोबर आहे की नाही, त्यात पुरेसे पैसे आहेत की नाही ह्याची तपासणी करतो तसेच रोज आपले मन श्रेष्ठ विचारांच्या पुंजी नी भरलेले आहे की नाही ते ही चेक करावे. शक्तिशाली विचारांचे धन जर बरोबर असेल तर कितीही कठीण परिस्थिती आली तरी त्यावर मात करू शकतो. मनाला काही नियमांचे बांध घालून चांगले प्रशिक्षित केले तर आयुष्यातले सर्व उतार- चढाव सुखरूप पार पाडू शकतो.

       चला तर, नवीन वर्षाच्या ह्या प्रथम दिवशी स्वतःशीच प्रतिज्ञाबंध होऊ या. १)कोणतेही दृश्य सामोरी आले तरी न डगमगता खंबीर होऊन प्रत्येक परिस्थितीला मी पार करेन.

२)प्रत्येक वेळी सकारात्मक राहून आयुष्याचा एक एक क्षण अविस्मरणीय बनावा असे मी स्वतःला बनवेन.

३)माझी आणि माझ्या कुटुंबाची जवाबदारी नीट पार पाडेन आणि त्यासाठी स्वतःला निमित्त समजून निश्चिंत होऊन पूर्ण करेन.

४) ईश्वराने जे काही दिले त्याचे मनापासून आभार व्यक्त करून, जे आहे त्याला बेस्ट बनवण्याचा मी नेहमीच प्रयत्न करेन.

अश्या प्रकारे आयुष्याची नवीन सुरुवात करूया. नव्या संकल्पनेने नवे विश्व निर्माण करू या. ब्रहमाकुमारी संस्थे तर्फे सर्वांना नवीन वर्षाच्या खूप खूप शुभेच्छा.

Continue Reading

Comfort Zone

प्रत्येक व्यक्तीला आपल्या जीवनामध्ये व्यक्ती, स्थान, साधन, वातावरण,….मिळाले आहे. आयुष्याची बांधणी त्या अनुसार करत आपण सर्व पुढे चालत आहोत. मनासारखे सर्व काही मिळेल अस नाही, पण जे लाभले त्यामध्ये सुद्धा जे आवडले, त्या प्रमाणे स्वतःला घडवत असतानाच कधी कधी आपल्याला मनाविरुद्ध बाहेर पडावे लागते. जसे काहींची नोकरीच अशी असते कि त्यांना काही वर्षांनी स्थानांतरण करावे लागते. पण जिथे राहिलो त्या घराबरोबर,शेजाऱ्यांबरोबर किवा तिकडच्या वातावरणा अनुसार राहण्याचा सराव करत असतानाच पुन्हा नवीन ठिकाणी जावे लागणार हा विचार मनाला अस्वस्थ करतो. प्रत्येक वेळी स्वतःला बदलत रहावे लागते, कित्येकदा मनुष्य हताश ही  होतो कि पुन्हा नव्याने सर्व काही करावे लागणार. पण जीवन म्हणजे परिवर्तन.
जीवनाच्या प्रवासाला निरखून पहिले तर वेळ, वय ह्या अनुसार आपण बदलतच असतो. हा बदल मान्य असतो. पण व्यक्ती, स्थान, नोकरी, साधन ह्यांना वारंवार बदलावे लागले तर ते नेहमीच स्वीकार्य नसते.त्या सर्वांशी झालेला लगाव आपल्याला दुःखी करून सोडतो. जसे एखाद्या व्यक्ती बरोबर आपले घनिष्ट संबंध जोडले गेले असतील तर त्या पासून दूर होणे हा विचारच आपल्याला कष्ट देतो. व्यक्ती, घर हेच काय पण रोज एका ठिकाणी बसून TV बघत असाल किवा झोपत असाल, ह्याहून ही अधिक जर आपला ग्लास, पेन, चमचा.. ह्या गोष्टी ही मनाला बांधून ठेवतात. त्या वस्तू कधी दुसरा कोणी वापरत आहे असे दिसून आले तरी मनाला कससच होते. होय कि नाही? म्हणजेच तुम्ही स्वतः ला त्या जागेशी एकरूप केल होत.त्या जागेबद्दल प्रेम, त्यापासून मिळणारा आराम ह्यांना स्वतः शी जोडल होत. थोड्या वेळासाठी त्या ठिकाणाशी तुटलेलं नात हे मनाला स्वीकार होत नाही कारण त्या स्थानाने जो आराम दिला होता तो मनाला सुखद अनुभवत होता. ते सुख न मिळाल्याने मनामध्ये चलबिचल सुरु होते. खाण्या-पिण्यामध्ये हाच brand हवा , हीच आणि अशीच वस्तू हवी ती नाही मिळाली तर काहीतरी चुकल्यासारखे किवा त्याची उणीव जाणवत राहते. अश्या अनेक गोष्टींची सवय आपण लावून घेतली आहे. त्यातून बाहेर पडणे कठीण. कारण ते आपले ‘comfort zone’ आहे. व्यक्तीने त्या अनुरूप स्वतः ला घडवले आहे. त्यातून बाहेर पडणे म्हणजे एक नवीन तडजोड.
पण खरतर ह्या comfort zone मध्ये मनुष्य कुठेतरी आपला विकास थांबवतो; जसे एखादे तलाव. पाणी साचलेले असते, पाण्याची पातळी तेव्हा वाढते जेव्हा पाऊस पडतो. बाकीच्या वेळी त्या पाण्याचा स्तर तेवढाच राहतो. तसेच मनुष्य एखाद्या विशिष्ट वातावरणात राहणे पसंद करतो. मग त्याची प्रगती फक्त त्या अनुसारच होते. पण त्यातून बाहेर पडून स्वतः च्या गुणांना, कलांना सिद्ध करण्याची वेळ येते तेव्हा व्यक्ती खऱ्या अर्थाने स्वतः ला ओळखतो. त्यावेळी त्याला आपली क्षमता, उणीवा, गुण ह्यांची समज मिळते. म्हणून एकाच वातावरणा मध्ये राहण्याची सवय न लावता, कोणत्याही व्यक्ती, स्थान, परिस्थिती मध्ये राहू शकू असे स्वतः ला घडवावे. जे पाश आपण स्वतः ला घातले आहेत ते आपल्या प्रगतीला ही बाधक आहेत. उन्नतीच्या शिडीवर चढायचे असेल तर अशी गोड बंधने तोडून बाहेर पडा. जसे एखादे पिल्लू घरट्या मध्ये आहे, सुरक्षित आहे. पण उंच भरारी घ्यायची असेल तर त्याला ही आपल्या पंखांना फडफडावे लागते. घरट्या बाहेरचे जग बघण्यासाठी प्रयंत्न करावा लागतो. कारण काही कमावण्यासाठी काही गमवावे लागते. आपण ही तशी तयारी ठेऊ या. नाहीतर हा comfort zone आपल्या विकासाच्या मार्गातील खूप मोठा अडथळा होऊन जाईल. स्वतः चे परीक्षण करा व असे अडथळे दूर करा.

Continue Reading

खरे सुख

आधुनिकतेच्या प्रवाहात वाहत जाणारा आजचा मनुष्य जसे वस्तूंना वारंवार बदलतो तसेच व्यक्तींना ,नात्यांना बदलण्याची सवय हि स्वतःला लावून घेत आहे. एकाच व्यक्ती मध्ये सर्व गुण न मिळाल्यामुळे व्यक्तींना हि बदलत चालला आहे. कदाचित त्यातच त्याला सुख मिळत आहे. खरच ह्यात सुख मिळते का? कि तात्पुरता आपली गरज सरावी हा त्यापाठी मागचा उद्देश असतो? नक्की काय हवय हेच आपण स्वतः ओळखू न शकल्याने किवा पारख नसल्या कारणाने अश्या गोष्टी आपल्याकडून घडत राहतात.
मनाचे वर्णन करताना काहींनी मनाला घोडा, वारा ,माकड…. अश्या अनेक उपमा दिल्या आहेत. आज आपले मन एका वानरासारखे ह्या व्यक्तीकडून त्या व्यक्तीकडे किवा एका पदार्थापासून दुसऱ्या पदार्थाकडे नजर फिरवत आहे. आपण बघितले असेल माकडाला कितीही केळी दिली तरी तो खाऊ शकतो. हातामध्ये पकडून तोंडामध्ये सुद्धा साठा करण्याची लोभवृत्ती त्यामध्ये दिसून येते. म्हन्जेच्म्जे मिळाले त्यात समाधान नाही. आणखी हवे हा ह्व्यास असतो. आज मनुष्याची गती ह्यापेक्षा वेगळी नाही. किती हवे आणि कुठपर्यंत हवे ह्याचे कोणते ही मापदंड नाही. तात्पुरते समाधान मिळते पण त्यानंतर परत एक नवीन इच्छा निर्माण होते. हे चक्र न संपणारे आहे. ह्या जीवनामध्ये ते सुख-समाधान मिळेल कि आयुष्यभर ही मृगतृष्णा अशीच राहील हा प्रश्न सर्वांचाच मनात आहे.
इंद्रीयांपासून मिळणारे सुख अल्पकालीन असल्यामुळे त्याची भूक नेहमीच राहते. जसे लहानपणापासून आपण खात आलो. कोणी आपल्याला विचारले कि आणखीन किती वर्षे खात राहणार? तर त्याचे उत्तर कोणीच देऊ शकत नाही. कारण जो पर्यंत शरीर आहे तो पर्यत त्याचे संगोपन करावेच लागणार. म्हणून हा प्रश्नंच चुकीचा आहे. परंतु आज प्रत्येक इंद्रीयांपासून मिळणारे सुख हवेहवेसे वाटते.डोळ्यांनी बघण्याचे सुख मिळते. कोणी सिनेमा, painting, निसर्गाचे रूप… बघून ते सुख मिळवतो. कानाद्वारे कोणी संगीत, भजन, प्रवचन , रेदिओ वरच्या बातम्या ऐकून सुख घेतो. अश्याप्रकारे खाण्याचे,खरेदीचे , फिरण्याचे, कपड्याचे… अनेक नश्वर वस्तू-पदार्थापासून सुख घेण्याचा प्रयत्न करत राहतो. पण जर आपल्याला ह्याची सवय जडली व काही कारणास्तव ते मिळणे बंद झाले तर मनुष्य बेचैन होतो. जसे व्यसनीचे पाय नकळत मधुशालेकडे वळतात.तसेच आपले मन हि पुन्हा पुन्हा त्या व्यक्ती, वस्तू, पदार्थाकडे जाते. मन ह्या इंद्रियांच्या सुखाचा व्यसनी होऊन जातो. म्हणून मनाला नक्की कोणते सुख मिळायला हवे हे समजण्याची आवश्यकता आहे.
जसे लहान मुल रोज चोकलेट, आयस्क्रीम , कुरकुरे.. ची demand करत असेल तर त्यांना नकार दिला जातो. कारण पालकांना माहित आहे की रोज हे खाल्याने तब्येत खराब होऊ शकते. मग मुल कितीही रडले तरी त्याला आपण ते देत नाहीत. तसेच मन जर एकसारखे चुकीच्या वस्तूची demand करत असेल तर त्याला ही आपल्याला थांबवता आले पाहिजे. एखाद्या व्यक्तीकडे पैशाची टंचाई असेल व तो कोणाकडे मदत मागायला गेला. समोरच्या व्यक्तीने मदत न करता अपमान केला तर आपण बोलतो की भले मदत नका करू पण गोड शब्द तर बोला. चांगली वागणूक तर द्या. म्हणजेच पैसा हि गरज असली तरी मनाचे समाधान चांगल्या व्यवहाराने हि होते. व्यक्ती दुखी झाल्यावर ईश्वराच्या दारी जातो. माहित आहे कि व्यक्तींनी पाठ फिरवली तरी ईश्वर नक्कीच मदत करेल. ईश्वराची कृपा व्हावी म्हणून व्रत, उपवास… करतो.परंतु त्यापेक्षा जर मानाने त्याची खरी भक्ती केली तर मन शांत होते. मनाची ओढ ईश्वराकडे जर असेल तर फक्त शांत नाही पण आपण शक्तिशाली झाल्याचा अनुभव करतो.
व्यक्तीचे सान्निध्य काही वेळेसाठी मिळू शकते पण ईश्वराचे सान्निध्य जितके हवे तितके मिळू शकते. ईश्वराची सोबत मनुष्याला चांगल्या मार्गावर घेऊन जाते. चांगले विचार करण्याची बुद्धी देते. हे चांगले विचार मनाला सुखद अनुभव करून देतात. जसे विचारांनी दुखी होतो तसेच विचारांनीच खऱ्या सुखाचा आस्वाद घेऊ शकतो. हा सहवास आपण सुरक्षित असल्याचे समाधान देते. म्हणून कार्य व्यवहार करताना थोडा वेळ ह्या सहवासासाठी काढावा. जसे मोबाईल ची battery low झाली तर आपण त्याला वारंवार charge करतो तसेच ईश्वराचे सान्निध्य आपल्यामध्ये नवी चेतना जागृत करते. प्रगतीच्या मार्गावर चालण्याचे बळ देते. म्हणून विचारांद्वारे त्या ईश्वरासोबत राहून बघा. हे सान्निध्य खऱ्या सुखाचा अनुभव देईल. आणि असे अनुभव अपेक्षे पलीकडचे असतील. हे नक्की करून पहा.

Continue Reading

जसे कराल तसे भराल

‘जसे कराल तसे भराल ’ हा कर्माचा अटळ सिद्धांत आहे परंतु प्रत्यक्ष व्यवहारात आपला अनुभव असा की जो माणूस न्याय-नीती-धर्माने वागत असतो,  त्याला जीवनात खूप दुःखे भोगावी लागतात.  उलट अधर्म अनीतीने वागणारे, काळाबाजार आणि तस्करी करणारे, जीवनात मौज-मजा करत असतात. गाडी, बंगला इत्यादी सर्व तऱ्हेच्या सुखसोयी यांची त्यांच्या जीवनात रेलचेल असते.
हे सतत पाहिले की परमेश्वरावरील आपली श्रद्धा डळमळू लागते व वाटते की कर्म सिद्धांत ही एक भ्रामक कल्पना आहे आणि म्हणून आपण ही अनीती अथवा अन्य अधर्माने पैसा मिळवण्यास प्रेरित होतो. परंतु आपला हा फार मोठा गैरसमज आहे.  नेहमी पुण्याचे फळ सुख व पापाचे फळ दुःखच असते. असे असता काही वेळा पाप करणारा माणूस आपल्याला सुख-समृद्धीत वावरताना दिसतो, ते त्याच्या सांप्रतच्या पापकर्माचे फळ नसून त्याने पूर्वी त्याने पूर्वी केलेली काही पुण्य कर्मे त्यांच्या संचितात जमा असतात, ती आता परिपक्व होऊन सांप्रत त्याला सुखरूपी फळे देत असतात आणि सध्या तो करीत असलेली पापकर्मे त्याच्या पूर्व पुण्याईचा जोर असल्याकारणाने फळ दिल्याविना त्याच्या संचितात जमा होऊन राहतात आणि पूर्व पुण्याईचा जोर ओसरताच प्रालब्ध बनून त्याच्यासमोर उभी ठाकतात. पूर्व पुण्याईचा जोर असेपर्यंत पाप कर्मे
माणसाला आपला प्रभाव दाखवू शकत नाहीत.
संत कबीर म्हणतात
‘ कबीरा तेरा पुण्यका जब तक रहो भंडार ।
तब तक अवगुण माफ है, करो गुनाह हजार ।।
एकदा दोन व्यक्ती रस्त्यावरून जात होत्या. त्यामध्ये एक खूप चालाख तर दुसरा इमानदार होता.  चालता-चालता त्यांना  रस्त्यामध्ये एक पाकीट पडलेले दिसते.  त्याने ते पाकीट उघडून बघितले, त्यात १,०००/- रुपये होते.  इमानदार व्यक्ती हे सगळे बघत होता.  चालाख व्यक्ती म्हणतो की आपण दोघांनी या पाकीटाला बघितले आहे म्हणून ह्याची अर्धी-अर्धी वाटणी करूया.  इमानदार व्यक्ती म्हणतो, ‘ ज्याचे हे पाकीट आहे, कदाचित त्याचा आज वेतनाचा दिवस असेल, घरी जाताना चुकून रस्त्यात पडले असेल.  जेव्हा त्याला हे समजेल, बिचारा खूप दुःखी होईल. कदाचित त्याने पोलिसांकडे तक्रार केली असेल. जर त्याला हे पाकीट मिळाले तर तो खूप खुश होईल. किती त्याचे आशीर्वाद मिळतील.’ ह्यावर चालाख व्यक्ती म्हणतो, ‘ बघा बुवा, हे आपल्या नशिबामध्ये होते म्हणून त्याचे पाकीट पडले असेल. नाहीतर आत्तापर्यंत ह्या रस्त्यावरून कितीतरी लोक गेली, त्यांना का नाही हा बटवा दिसला. आपल्या नशिबात होते म्हणून तो आपल्याला दिसला.  ह्याला प्रसाद समजून स्वीकार करायला हवे. जर आपण पोलीस स्टेशनला हे जमा केले आणि त्या व्यक्तीच्या नशिबातच नसेल तर पोलीस आपापसात वाटून खातील.  त्याला तर मिळणार नाही.  आणि असं पण आपण चोरी थोडी केली आहे.  आपल्याला तर हे असेच मिळाले. ह्या पाकीटामध्ये त्याचा पत्ता पण नाही, जे आपण त्याला परत करू.  म्हणून माझा तर विचार आहे की ह्या पैशांना आपण वाटून घेऊ. जर तुला नसेल घ्यायचे तर मी हे सर्व पैसे घ्यायला तयार आहे.’  इमानदार व्यक्ती बोलतो की ‘ नाही, मला हे पैसे नको.’  चालाख व्यक्ती ते सर्व पैसे आपल्याकडे ठेवतो.  जसे दोघ पुढे जातात, इमानदार व्यक्तीच्या पायामध्ये जोरात काटा रुततो.  चालाख व्यक्ती लगेच टॉन्ट मारतो, ‘ बघितलं खूप इमानदारीच्या गोष्टी करतोस ना म्हणून तुझ्या पायात काटा रुतला. बेईमानीसे जिओ तो पर्स मिलेगा हाच दुनियेचा हिशोब आहे.’
काही देवता आकाश मार्गाने जात होते. ते हे सर्व काही दृश्य बघतात आणि आपापसात चर्चा करतात की ‘ हे काय चाललंय ? चालाख व्यक्तीला बटवा मिळतो आणि इमानदार व्यक्तीला काटा टोचतो.  वाटते की चित्रगुप्ताच्या हिशोबामध्ये काहीतरी गडबड आहे. सगळे जण लगेच ईश्वराकडे जातात आणि सांगतात की आम्ही भूतलावर विचित्र दृश्य बघितले. असे वाटते की चित्रगुप्ताच्या हिशोबामध्ये गडबड आहे.  ईश्वर सांगतो की, ‘ चित्रगुप्ताच्या हिशोबामध्ये गडबड होऊच शकत नाही.’ तेव्हा देवता बघितलेले दृश्य ईश्वराला सांगतात. देवतांच्या संतुष्टीसाठी ईश्वर चित्रगुप्ताला बोलावतात आणि दोघांच्या कर्माच्या हिशोबाची वही आणायला सांगतात.  जेव्हा दोघांची हिशोब वही बघितली तर असे आढळून येते की आटा जो चालाख व्यक्ती आहे तो पाहिले खूप इमानदार होता आणि त्याच्या इमानदारीच्या फलस्वरूपामध्ये खूप मोठी प्रालब्ध मिळणार होती.  त्याने चांगले कर्म केले होते, इतकी इमानदारी होती की त्याच्ये भले मोठे भाग्य प्राप्त होणार होते.  पण ते भाग्य प्राप्त होण्याआधी त्याची अंतिम परीक्षा त्याच्यासमोर आली. ह्या परीक्षेमध्ये मात्र त्याचे धैर्य समाप्त होते आणि तिथून त्याच्या जीवनाचा मार्ग बदलतो आणि तो बेईमानीचा रस्ता अवलंबतो. हा चुकीचा रास्ता निवडल्याने ती प्रालब्ध कमी होता-होता इतकी कमी होते की फक्त त्याला १,००० /- रुपये मिळतात.  ज्याच्या साठी तो बोलतो की हे मला नशिबाने प्राप्त झाले आहे. आणि जेव्हा इमानदार व्यक्तीचा हिशोब बघितला तेव्हा असे आढळले की तो पाहिले खूप चालाख होता, त्याच्या ह्या कर्मामुळे त्याला मोठ्यात मोठी शिक्षा मिळणार होती. परंतु शिक्षा मिळण्याआधी एकदा सुधारण्याचा लास्ट चान्स त्याला दिला. त्याने तो मोका घेतला.  तिथून त्याने आपले जीवन सुधारले आणि खूप सुंदर इमानदारीने जीवन जगणे सुरु केले. त्याची शिक्षा कमी होता होता फक्त एक काटा टोचण्या इतकीचं उरते. त्याला जो काटा टोचला तो त्याच्या इमानदारीचे फळ नसून पूर्वीच्या चालाखीच्या जीवनाची शिक्षा होती. त्याला तेवढीच शिक्षा मिळणे बाकी होते. आणि चालाख व्यक्तीला जे हजार रुपये मिळाले ते त्याच्या बेईमानीचे नाही  परंतु इमानदारीने पुण्य जमा होते त्याची प्राप्ती आहे.
या जन्मी न्याय-नीतीने वागणारी कित्येक माणसे दुःख-दारिद्रयात पिचत असताना दिसतात. त्याचे कारण वर म्हटल्याप्रमाणे त्यांची पूर्वकृत दुष्कृत्ये आता आपला प्रभाव दाखवीत असतात. त्यांची या जन्मातील सत्कृत्ये कालांतराने या वा पुढील जन्मी त्यांना सुख-सुमृद्धी देणारच यात तिळमात्र ही संदेह नाही कारण कर्म-कायदा हा एकमेव कायदा आहे ज्यात अणू-रेणू त्रुटी नाही, म्हणून प्रत्येकाने वर म्हटल्याप्रमाणे जगात काही तात्कालिक विपरीत असे प्रत्ययाला आले तरी कर्म-सिद्धांत कायद्यावर आपला शंभर टक्के विश्वास ठेवावा आणि निर्धारपूर्वक न्याय-नीतीचा सच्चाईचा राजमार्ग स्वप्नातही सोडू नये.

Continue Reading

नवरात्री

आपला भारत देश श्रेष्ठ संस्कृतीचा धनी आहे. तसेच भारत देशाला ‘माता ‘ ह्या नावाने संबोधले जाते. ज्या मातेने अनेक जाती, धर्म, पंथ ह्यांना सामावून घेतले आहे. तसेच ‘वसुवैध कुटुम्बकम’ ची भावना जागृत राहावी, सर्वांनी एकत्र येऊन आनंदोस्तव साजरा करावा ह्या उद्देशाने अनेक सण , उत्सव ह्याची निर्मिती केली गेली. प्रत्येक सणां पाठीमागे काही आध्यात्मिक रहस्य दडली आहेत.अनेक सणापैकी एक सण आहे ‘नवरात्री उत्सव’. जो संपूर्ण भारतामध्ये आनंदाने साजरा केला जातो. काली , दुर्गा, अम्बा , लक्ष्मी ….. ह्या देवींचे गायन-पूजन केले जाते. ह्या सर्व देवी ज्यांना शक्तीस्वरुपा ही  म्हटले जाते. अष्ट भूजाधारी अस्त्र-शस्त्रानी सुशोभित असे रूप दाखवले जाते. देवी आणि हिंसा ह्या दोन विरोधाभासी गोष्टी त्यांच्यामध्ये दाखवल्या  जातात. एकीकडे वात्सल्य रूप आई (माता ) म्हटले जाते. तर दुसरीकडे असुर सहारिणी ही दाखवली जाते. अर्थातच ह्या सर्व देवी पवित्रता, स्नेह, शक्तीचे प्रतिक आहेत. पण त्याच बरोबर दुर्गुणाचा नाश करणारी शक्ती ही आहे. पौराणीक कथांमध्ये चंड, मुण्ड, निकुंभ ,…. अश्या अनेक असुरांचा नाश करणारी शक्तिरूपा देवींचे गायन केले आहे. व्यावहारिक जीवनामध्ये जर आपण बघितले तर हि आपलीच प्रतीके आहेत. आज आपले युद्ध कोणा व्याक्तीबरोबर नसून स्वतः च बरोबर आहे. म्हणून ह्या दुर्गुणांना समाप्त करण्यासाठी अष्ट शक्तीना धारण करण्याची गरज आहे.त्यासाठी आपण नऊ दिवस जागरण, व्रत, उपवास करतो. ह्या सर्वाचे आध्यात्मिक अर्थ आपण जाणून घेऊ या.

नवरात्री ज्यामध्ये प्रथम दिवशी घटस्थापना केली जाते. मातीच्या सजवलेल्या घटामध्ये दिवा लावला जातो व त्याची घरामध्ये, मंदिरामध्ये स्थापना केली जाते. मातीचा घट हे ह्या नश्वर शरीराचे प्रतिक आहे व त्यात लावलेला दिवा हा चैतन्य शक्ती आत्म्याचे प्रतिक आहे. शरीर साधन आहे परंतु आत्मा चैतन्य आहे म्हणून अष्ठ भूजाधारी असे रूप देवींचे दाखवले जाते. ज्या मनुष्याने ही  आत्मज्योत प्रज्वलित केली तोच दुर्गुणाचा नाश करण्यासाठी ह्या अष्ट शक्तींचा वापर करू शकतो. स्नेह आणि शक्ती चे संतुलन ठेवून आपली  सर्व कर्तव्ये  पार पडू शकतो. आत्मज्योती ला जागवणे म्हणजेच खरे जागरण.व्रत अर्थात दृढ संकल्प करणे. आपल्या सर्वांमध्ये काही चुकीच्या सवयी आहेत जसे रागावणे, खोटे बोलणे, दुखी होणे…. ह्याना समूळ नष्ट करायचे असेल तर शक्तिशाली संकल्प करणे आवश्यक आहे. पण आपण काही पदार्थ न खाण्याचे व्रत घेतो, आज कोणत्याही परिवर्तनासाठी दृढता हवी. तसेच उपवास म्हणजे ईश्वरीय स्मृती मध्ये राहणे.तेव्हाच आपल्यामध्ये ह्या शक्तीचा संचार होईल.प्रभू स्मृती मध्ये राहण्याचा अभ्यास फक्त काही दिवसांसाठी नाही पण त्याला आपल्या जीवनाची धारणा बनवावी.अशी ज्ञानयुक्त प्रेरणा देणारा हा नवरात्री उत्सव.

अष्टभुजा हे आत्म्याच्या आठ शक्तीचे सूचक आहे. प्रत्येक शक्तीचे महत्व आपल्या जीवनात आहे. त्यातील एक ही शक्तीची कमी असेल तर जीवनामध्ये समस्या येऊ शकतात. म्हणून ह्या शक्तींचे महत्व व त्याचे रूप ह्यांना जाणून घेऊया.
पार्वती देवी ( विस्ताराला संकीर्ण करणे ):-
आज मनुष्या समोर समस्यांची मालिका चालू आहे, रोज तिचे नवे रूप. अश्या वेळी त्या परिस्थिती वर जास्त विचार करण्याची सवय ह्या मनाला लागते. पण विस्तार केल्याने वेळ, शक्ती, संकल्प… ह्यांचा फक्त खर्चच होतो. जितक्या कमी वेळात त्याला साररुपात समजू तितके आपण समाधानावर विचार करू शकू. एखादा रुग्ण डॉक्टर कडे जातो तेव्हा डॉक्टर कधी हे विचारात नाही कि हा आजार का झाला पण तो लगेच त्याचा इलाज सुरु करतो.तसेच आपण हि प्रश्नार्थक न बनता शोर्ट मध्ये परिस्थिती चे गांभीर्य समजून पुढे  जावे. अशी सवय लावल्याने मनाची शक्ती टिकवून ठेऊ शकतो.ह्या शक्तीचे प्रतिक पार्वती देवी दाखवली जाते. शंकर तपस्येमध्ये मग्न असले तरी पार्वती देवी आपल्या जवाबदाऱ्या पार पाडते अर्थात आपण गृहस्थ जीवना मध्ये राहूनच हि practice करावी. तसेच पार्वती देवी बरोबर गाय दाखवली जाते. गायी ला शुभ मानले जाते. तसेच तिचे प्रत्येक अवयव उपयोगी पडतात जसे दुध, तूप, शेण…. ज्याचा वापर वेगवेगळ्या प्रकारे केला जातो. अर्थात नवजीवन देण्याची क्षमता गायी मध्ये आहे. जेव्हा आपल्यामध्ये साररुपात बाबींना समजण्याची कला येते तेव्हा शक्तिशाली बनून आपण  दुसऱ्यांना बळ देऊ लागतो.रोज सकाळी थोडासा वेळ स्वतःला बाहेरच्या वातावरण पासून detach करण्यासाठी काढावा. एका तासामधला एक मिनिट जर स्वतः  ला detach करण्यासठी दिला  तर परिस्थितींच्या प्रभावापासून मुक्त राहू शकू. पार्वती अर्थात परिवर्तना साठी तयार. काही मनुष्य व्यक्ती, परिस्थिती च्या परिवर्तनाची वाट बघतात. किवा आपल्या दुःखाचा दोष दुसऱ्याला देतात. पण ज्याच्या कडे detach, साक्षी होईल समस्यांना बघन्याची कला आली ते सहज परिवर्तना साठी तयार होतात.

दुर्गा देवी (समेटण्याची शक्ती ):-
आजची वर्तमान परिस्थिती आपल्याला अचानक येणाऱ्या सर्व घटनांसाठी तयार राहण्याचा मौन संदेश देत आहे. ‘श्वास का क्या  विश्वास’ म्हणजेच आपला अन्त कधी आहे ते आपल्यालाच माहित नाही. एक दिवस सर्वांनाच जायचे आहे म्हणून कोणतीही गोष्ट पकडून ठेऊ नका. आज मनामध्ये जुन्या गोष्टी, कोणी केलेले नुकसान, अपमान… खूप काही जमा केलेले आहे. जर ह्या गोष्टीना आपण सोडले नाही तर आत्मा दुसऱ्या जन्मामध्ये त्या सर्व गोष्टीना घेऊन जाईल. ते दुःख एका सावली प्रमाणे बरोबर राहील. म्हणून झालेल्या सर्व बाबींना लगेच विसरण्याचा प्रयत्न करावा. मनामध्ये गाठ बांधून ठेऊ नये. तसेच आपल्या हातून काही अनिष्ट घडले असेल तर त्याचाही पश्चाताप होतो. त्याना विसरणे ही  मुश्किल. अश्या अनेक भावनांनी भरलेले आपले मन शक्तिशाली कसे असू शकेल? तसेच काहीना दुसऱ्या कडून खूप अपेक्षा असतात त्या पूर्ण नाही झाल्या तर त्यांचा पण मनात गोंधळ चालत राहतो. त्या इच्छा मनात घर करून जातात. पण आपण सर्व जाणतो की आपण काहीच बरोबर घेऊन जाणार नाहीत. जाणार ते आपलेच स्वतः चे कर्म, त्यावर आपले लक्ष असावे.तेव्हाच आपण सर्वाना स्वीकार करू शकतो  म्हणून ह्या शक्तीचे प्रतिक दुर्गा देवी दाखवली जाते. जिला आई म्हटले जाते. प्रेम आणि शक्तीचे प्रतिक आहे. जो व्यक्ती जुन्या गोष्टीना लवकर सोडत जाईल तोच दुसऱ्यांशी प्रेमाने व्यवहार करू शकतो व शक्तिशाली स्थिती बनवू शकतो.दुर्गादेवीच्या हातामध्ये शस्त्र असली तरी नयन स्नेहमयी दाखवले जातात. आणि शेरावली ही म्हटले जाते अर्थात विकारांच्या मोठ्या रूपावर विजय मिळवणे. माफ करण्याची शक्ती असेल तर मनाने  हलके राहू शकतो.आत्म्याची ही दुसरी शक्ती आहे जिला दुर्गारुपाने दाखवले आहे.

जगदम्बा  देवी ( सहन करण्याची शक्ती ):-
आज प्रत्येकाच्या मुखाद्वारे  हे शब्द ऐकायला मिळतात कि ‘मी खूप सहन केलं , माझ्या जागी कोणी दुसरे असते तर माहित नाही त्याचे काय झाले असते…..’पण खरतर असे बोलून आपण आपली शक्ती कमी करतो, त्याला बांध घालतो.मी किती सहन करू, कोणा कोणाचे सहन करू. कुठ पर्यंत करू … असे अनेक प्रश्न सहन करण्याला घेऊन आपल्या कडे आहेत.पण आपण तेव्हा सहन करतो जेव्हा आपल्याकडे दुसरा कोणता मार्ग नसतो. ज्या लोकांबरोबर आपण राहतो त्यांना सोडू शकत नाही, job दुसरा मिळू शकत नाही…. अश्या जेव्हा समस्या आपल्या समोर असतात तेव्हा आपण सहन करतो. पण सहन करणे म्हणजे झालेल्या गोष्टीना मनापासून विसरणे. आपण तर सर्व गोष्टीना पकडून ठेवतो आणि म्हणतो कि खूप सहन केल.मनात पकडून ठेवलेल्या गोष्टी आपल्या शक्तींचा ऱ्हास करतात. सहनशक्ती चे प्रतिक जगदम्बा देवीला दाखवले जाते. सहन करण्यासाठी आपली स्थिती आई समान बनवण्याची आवश्यकता आहे. आई जसे मुलाच्या सर्व गोष्टीना स्वीकार करते पण त्याच बरोबर परिवर्तन करण्याची शक्ती सुद्धा असते तसेच आपण पहिले आपल्या मनाच्या सर्व गोष्टीना समजण्यासाठी वेळ द्यावा.जेव्हा असा वेळ देऊ तेव्हा सर्वाच्या संस्कारांना समजून घेऊ शकतो मग तुम्ही घरी, ऑफिस किवा एखाद्या संघटने मध्ये असतील तिथे तुम्ही शक्ती बनून कार्य करू शकता.
जेव्हा आपण प्रसंगांना let go करू तेव्हाच आपण सहन करून सर्वांचा स्वीकार करू शकतो. हे सर्व natural होईल.त्यासाठी मेहनत नाही लागणार.

संतोषी माता (सामावून घेण्याची शक्ती ):-
आपल्यामध्ये सर्व शक्ती आहेत पण आपण काहींचा उपयोग करतो, काहींचा नाही. पण ह्या सर्व आत्म्याच्या powers आहेत. सामावून घेणे म्हणजे नक्की काय हे आपण समजून घेऊया.कधी कधी लोकांना असे  वाटते कि जे जसे आहेत मग कोणी चुकीचे वागत असेल तरी त्याला सामावून घ्या, पण तसे नाही. आपल्याला माहित आहे कि सर्वांचे संस्कार वेगळे आहेत,ते भिन्न असले तरी त्याच्या गोष्टीना पकडून न ठेवणे.मनामध्ये हे असे का,कशाला, कुठे, केव्हा…. अश्या प्रश्नांची रांग लागते.पण प्रोब्लेम चे चिंतन करण्यापेक्षा जे जसे आहे त्याला स्वीकार करून पुढे समाधान शोधणे. ही शक्ती धारण करण्यासाठी संतुष्टते चा गुण आणावा. जितक आणि जस मिळाले त्यात समाधानी राहावे कारण खूप अपेक्षा असतील तर सामावून घेणे कठीन जाईल. म्हणून ह्या शक्तीला संतोषी मातेच्या रुपामध्ये दाखवले आहे. जिच्या  हातामध्ये तांदूळ दाखवले जातात. जी व्यक्ती समाधानी तसेच सर्वांना सामावून घेते तीच आपल्या जीवना  मध्ये संतुष्ट राहू शकते.
गायत्री देवी (पारखण्याची शक्ती ):-
आज आपल्या समोर एखादी समस्या आली तर आपण दहा लोकांना विचारतो कि काय करायला हवे. म्हणजेच पारखण्याची शक्ती नाही. जेव्हा व्यक्ती स्वतःला समजून घेतो, focus स्वतः वर ठेवतो तेव्हा त्याच्या मध्ये  चांगले-वाईट ची समज वाढते. व्यक्ती, परिस्थिती चे फक्त बाह्य रूप न बघता त्याचा खोलवर विचार करतो. म्हणून गायत्री देवी दाखवली जाते.जिच्या हातामध्ये स्व दर्शन चक्र व शंख , हंस आसन दाखवले जातात.स्वदर्शन म्हणजे प्रत्येक घटनेमध्ये मला माझे  विचार, बोल आणि कर्म कसे असावे ह्यावर लक्ष ठेवणे. ज्या आत्म्याने आपल्या व्यवहाराला नियंत्रित केले, ज्याच्या कर्मांमध्ये कोणत्याही प्रकारचे मिश्रण नाही असा व्यक्ती सर्वांचे भले करू शकतो. कारण त्याची बुद्धी शुद्ध पवित्र आहे. अश्या व्यक्तींचे  जीवन सर्वाना प्रेरणा देणारे ठरते. गायत्री देवी चे वाहन हंस दाखवला जातो.हंस मोती चा स्वीकार करतो. अर्थात शुद्ध बुद्धी चांगले आत्मसात करून वाईटाचा त्याग करते.आज आपल्याला  कोण चांगले कोण वाईट हे समजत नाही त्यामुळे नुकसान होते. म्हणून पारखणे आवश्यक आहे. रोज मनाला शांत करण्याची व ध्यान करण्याचा अभ्यास केला तर नक्कीच लोकांच्या वायब्रेशन्स ना catch करू शकतो.

सरस्वती देवी ( निर्णय करण्याची शक्ती ):-
अचूक पारखता आले तर निर्णय करणे सहज होते. कारण कोणताही निर्णय आपले व दुसऱ्याचे भाग्य बनवतो. प्रत्येक निर्णय आपल्या जीवनावर परिणाम करतो . म्हणून कोणताही निर्णय घेण्याआधी विचार करावा.तसेच जो निर्णय घेतला आहे त्यावर तटस्थ राहावे.तेव्हा आत्म्याची शक्ती वाढते.त्याचबरोबर आपण दुसऱ्यांचा जीवनाचे निर्णय न घ्यावे कारण प्रत्येकाची क्षमता वेगळी आहे. सल्ला अवश्य द्यावा पण तसेच करावे हा अट्टाहास नसावा. प्रत्येकाचे भाग्य वेगळे आहे, ह्या कर्म सिद्धांताला लक्षात ठेवावे. म्हणून ह्या शक्तीचे प्रतिक सरस्वती देवी ला दाखवले आहे जिच्या हातामध्ये वीणा आहे. आपल्या जीवनाची script स्वतः लिहिणारे. स्वतः चे निर्णय, मते स्वतः ठरवणारे पण त्याचबरोबर सर्वांबरोबर राहणारे असे संतुलन ठेवणारे जीवन त्यांच्या मध्ये दिसून येते. म्हणून सरस्वती देवी च्या हातामध्ये माला दाखवली आहे.

काली देवी ( सामना करण्याची शक्ती ):-
ह्या शक्तीला थोडे समजून घेऊ या कारण जिथे सामना करायचा तिथे सहन करतो व जिथे सहन करायला हवे तिथे सामना करतो.त्यामुळे समस्या समाप्त होण्याएवजी वाढत जातात.म्हणून ह्या शक्तीला कालीदेवी च्या रुपामध्ये दाखवले जाते.बाकीच्या शक्ती सकारात्मक उर्जा निर्माण करतात. प्रेमाने, समजुतीने परिस्थितीला तोंड द्यायला शिकवतात पण ही शक्ती आपल्याला अन्याय, चुकीच्या गोष्टींचा सामना करायला शिकवते. जसे काळी देवीचे रूप भयंकर दाखवले जाते, बाकीच्या देविंसारखा शृंगार ही नाही कारण ही शक्ती सर्वप्रथम आपल्या कमीना समाप्त करण्याची प्रेरणा देते.जसे काही चुकीच्या सवयींना आपण चालवून घेतो मग त्या आपल्या असो किवा दुसऱ्यांच्या. ज्या व्यक्ती मध्ये काही कमी असतील तो दुसऱ्यांच्या कमीचा सामना करू शकत नाही. म्हणून काली देवीच्या गळ्यामध्ये असुरांची मुंड माला दाखवली आहे तसेच हातामध्ये असुराचे डोके. अर्थात सर्व कमीना समाप्त करण्यासाठी त्याचे मूळ समाप्त करणे आवश्यक आहे ते म्हणजे देह अभिमान ( body conciousness).  हा विकार जर राहिला तर त्याच्या पाठी सर्व विकार पुन्हा जन्म घेऊ शकतात. जागृत  राहून ह्या कमीना नष्ट करू या.

लक्ष्मी देवी ( सहयोग शक्ती ):-
जर ह्या सात शक्ती आपल्या मध्ये आल्या तर आपण let go करणे, बाबींना विसरणे, कठीण परिस्थिती मध्ये अचूक निर्णय करणे, सहन करणे …. ह्या सर्व गोष्टी सहज करू लागतो. समस्येमध्ये स्वतः ला शांत ठेवून ही आपण सहयोग देतो.म्हणून ह्या शक्तीचे प्रतिक लक्ष्मी देवी दाखवली आहे. कमलासिनी अर्थात ह्या कलियुगामध्ये राहून स्वतःला अलिप्त ठेवणे. प्रत्येक संकल्प, बोल, कर्म पवित्र आणि सुखदायी बनवणे.
वातावरण, व्यक्ती..ह्यांचा प्रभावापासून मुक्त असलेली आत्मा दुसऱ्याला positive energy देऊ शकते .विचारांचे परिवर्तन सर्व गोष्टीना परिवर्तन करते. लक्ष्मीदेवीचे  हात वरदानी, धन देताना दाखवतात म्हणजेच जी आत्मा भरपूर व शक्तिशाली आहे तीच निस्वार्थ राहून  देऊ शकते.
अश्याप्रकारे ह्या सर्व शक्तींचे आपापसात सूक्ष्म संबंध आहेत . एका शक्तीची कमी असेल तर दुसऱ्यावर त्याचा परिणाम होतो , म्हणून meditation च्या अभ्यासाने ह्या शक्तींना आत्मसात करू या.वेळोवेळी ह्यां शक्तींचा वापर करून त्यांचा अनुभव करू या . ह्या सर्व शक्तींना शिवशक्ती म्हटले जाते. ईश्वराकडून शक्ती घेऊन आपण स्वतः ला शक्तिशाली बनवू या.

Continue Reading

क्षमाशीलता

मनुष्याच्या जीवनामध्ये अनेक शुभाशुभ घटना घडत राहतात. त्यांचा परिणाम सतत आपल्या मानसिकतेवर होत असतो. मनामध्ये निर्माण झालेल्या भावनांनी आपले बोलणे, चालणे, वागणे, लिहिणे आणि सर्वच प्रभावीत होत असते. म्हणून मानसिक शांती आणि निरामय आरोग्यासाठी का होईना इतरांना व स्वतःला सुद्धा  क्षमा करणे अत्यंत महत्वाचे आहे. जर आपल्याला संपूर्ण आरोग्य आणि सुख हवे असेल तर ज्या व्यक्तींनी आपल्याला दुखवले आहे त्या प्रत्येकाला माफ करायला हवे.

ह्या छोट्याशा जीवना मध्ये जाणता अजाणता आपल्या कडून ही अशा काही चुका झालेल्या असतात की त्यांना आपण स्वतः विसरू शकत नाहीत. अपराधभाव घेऊन जगात असतो. त्या भावनेतून स्वतःला समजुतीने मुक्त करणे गरजेचे आहे नाहीतर ती चुकीची भावना ही आपल्याला दुःखाचा दरी मध्ये घेऊन जाईल. रागाच्या भरात केलेला खून, मारहाण, अपशब्द ….. ह्या सर्व घटनाचा सुद्धा वाईट परिणाम आपल्या जीवनावर होतो. जसे शरीरामध्ये दर अकरा महिन्यांनी प्रत्येक पेशी नव्याने तयार होतात जसे आपण नव्याने तयार होतो म्हणून झालेल्या घटनांना उगाच उगाळत बसण्यापेक्षा केलेल्या चुकाची मनापासून त्या व्यक्तीची तसेच ईश्वराची माफी मागून पुन्हा ही चूक नाही होणार ह्याची शाश्वती देऊन स्वतःला मोकळे करावे.

क्षमाशीलता एक कला आहे व या कलेचा मुख्य घटक आहे क्षमा करण्याची तयारी. ज्या व्यक्तींनी दुखावले गेले आहोत अशा व्यक्तींना आपण क्षमा करण्यास सहसा तयार होत नाहीत. इतके निष्ठुर होतो की एखादया समोर आपण बोलून ही जातो की ‘काहीही झाले तरी मी हयाला माफ करणार नाही.’ किवा ‘मरे पर्यंत त्याचे तोंड ही बघणार नाही.’ अशाप्रकारच्या द्वेष, तिरस्काराने भरलेली नकारात्मक भावना मनात ठेवून आपण जीवनभर चालत राहतो. पण ह्या भावनांचा त्रास फक्त आपल्यालाच होतो. मन हे आजारांचे कारण आहे असे मानणाऱ्या मनोदेहिक वैदयकीय क्षेत्रात आज सतत या गोष्टींवर जोर दिला जातो की द्वेष, धिक्कार, पश्याताप आणि शत्रुत्व या भावनांमुळे सांधेदुखी पासून ते हृदय रोगापर्यंत अनेक आजार उद्भवतात. या नकारात्मक भावनांमधून निर्माण होणारा ताण आपल्या रोगप्रतिकारक क्षमतेला कमकुवत करतो आणि आपण कोणत्याही जन्तुसंसर्गाला (infection) सहज बळी पडू शकतो. ह्या सर्वांपासून स्वताचा बचाव करण्यासाठी सर्वप्रथम दुसऱ्याना क्षमा करण्याची तयारी ठेवावी.

दुसऱ्याना क्षमा करणे म्हणजेच स्वतःला भावनिक दृष्ट्या मुक्त करणे होय. जर आपण त्या व्यक्तींना, घटनांना वारंवार आठवत राहिलो तर तो साचलेपणा आपल्यालाच हानिकारक ठरेल. जेव्हा जेव्हा त्या व्यक्तीची आठवण येईल तेव्हा व्यक्तीचे भले चिंतून म्हणावे, ‘तुला शांती मिळो.’ हे सतत केल्याने काही दिवसांनी त्या व्यक्तीचे किवा त्या घटनेचे विचार कमीत कमी वेळा आपली मनात येतील व शेवटी त्याच्या खूनाही पुसून जातील.

जसे सोन खरे आहे की नाही हे पारखण्यासाठी सोनार आम्ल चाचणीचा उपयोग करतात. आपण ही आपली क्षमाशीलतेची आम्ल चाचणी (ACID TEST) करून घ्यावी. जर आपल्याला दुखावणाऱ्या, फसविणाऱ्या, लुबाडणाऱ्या व्यक्तींबद्दल कोणी खूप चांगले बोलत आहे, त्यांचे ते चांगले बोलणे ऐकून जर माझ्या काळजातून असूयेचा धूर निघू लागला तर हमखास समजावे की आपल्या मनात अजून ही त्या व्यक्तीबद्दल तिरस्काराची भावना शिल्लक आहे. म्हणजेच आपण मनापासून त्याला माफ केले नाही. जर खरोखरच आपण माफ केले असेल तर भले ती घटना आठवेल पण आता त्यातील विखार व दंश आपल्याला जाणवणार नाही. हीच खरी क्षमाशीलतेची असिड टेस्ट आहे.

खरतर प्रत्येक घटनेकडे आपण कोणत्या दृष्टीकोनाने बघतो हे जाणणे महत्वाचे आहे. चांगले वा वाईट असे काही नसतेच. विचार एखाद्या गोष्टीला चांगले वा वाईट बनवतात कारण प्रत्येक घटनेला दोन बाजू असतात. आपण त्या घटनेची कोणती बाजू पाहतोय हे आपल्या विचारांवर निर्भर असते. प्रत्येक घटनेपाठी काही चांगले लपलेले आहे ते पाहण्याचा ध्यास असेल तर आपण कोणालाही गालबोट लावणार नाहीत. उलट प्रेमाचा वर्षाव करून स्वतःला व प्रत्येकाला क्षमा करू.आपल्याला दुखावणाऱ्या साठी आनंद, जीवन आणि सदभावनेचे अभीष्टचिंतन करू.

निसर्ग, जीवन आणि ईश्वर आपल्याला सर्वांवर प्रेम करण्याची शिकवण देतात. निसर्गाचे मनुष्याने कितीही नुकसान केले तरी त्याला वेळोवेळी ऊन, पाऊस देऊन नवीन जीवन देण्यासाठी निसर्ग तयार असतो. कितीही आपण चुका केल्या तरी ईश्वर आपल्याला नवी संधी देऊन पुन्हा नव्याने उभे राहण्याची शक्ती देतो तसेच आपण ही स्वतःला व दुसऱ्यांना माफ करून त्यांचासाठी प्रेम, शांती, आनंद ह्यांची याचना करून आपल्या भावनांना द्वेष, तीरास्कारापासून मुक्त ठेवावे. हीच तर खरी जगण्याची कला आहे.

Continue Reading

करदर्शन

 

कराग्रे वसते लक्ष्मी करमूले सरस्वती |

करमध्ये तु गोविद: प्रभाते करदर्शनम ||

हाताच्या अग्रभागी लक्ष्मी आणि मुळस्थानी सरस्वतीचा वास आहे. मध्यभागी ईश्वर आहे म्हणून सकाळी डोळे उघडताच स्वतःच्या हाताचे दर्शन करावे. असे आपली भारतीय संस्कृति शिकवते. लक्ष्मी आणि सरस्वती अर्थात वित्त आणि विद्या ह्यांना प्राप्त करण्याचे बळ आपल्या हातात आहे. तसेच ईशकृपा, ईशप्राप्ति सामर्थ्य ही आपल्याकडे आहे.

व्यावहारिक जीवनात जर आपण बघितले तर कोणतीही प्राप्ति कष्टाशिवाय होत नाही. एक मराठी गाण तुम्ही ऐकल असेल ‘अरे संसार संसार जसा तवा चुल्ह्यावर, आधी हाताला चटके तेव्हा मिळते भाकर’. हाताला चटके मिळल्याशिवय भाकरी मिळत नाही, म्हणजेच पुरुषार्था विना काहीही साध्य होऊ शकत नाही. म्हणुनच सकाळी डोळे उघडताच स्वतःला एक शक्तिशाली विचार देण्याची प्रेरणा ह्या करदर्शनामध्ये आहे. आपल्या हातांना बघुन हा विचार करावा की ‘माझ्याकडे सर्व असंभव कार्य संभव करण्याची शक्ति आहे, कोणतेहि कार्य करण्याचे सामर्थ्य माझ्यामधे आहे’. हे विचार रोज करावे. ह्या विचारांनी आपले बळ वाढेल व आपण क्रियाशील होऊ. ‘प्रयत्नार्थी परमेश्वर’ अर्थात प्रयत्न केला तर ईश्वर सुद्धा मिलू शकतो. ठरवले तर काहीही साध्य करू शकतो अशी विशेषता आपल्या हातामध्ये आहे.

वित्त आणि विदया ह्या दोन्ही गोष्टी प्राप्त केल्यावर मनुष्याला अहंकार येऊ शकतो. पण ह्या दोन्हीना     ईश्वरासोबत जोडले तर मनुष्यामध्ये नम्रता आणि समर्पण भाव हे गुण येऊ शकतात. सकाळपासून सत्कर्म करण्याची प्रेरणा घेऊन दिवसभर कार्य करावे व रात्रि त्या कार्याची श्रेय ईश्वर चरणी अर्पण करून निश्चिंत व्हावे. ह्या हातांद्वारे दान, पूजा अर्चना असे अनेक सत्कर्म केले जातात पण ह्याच हातानी पापकर्म ही होतात. म्हणून केलेल्या कर्मांचे फळ हस्तरेखेद्वारे बघितले जाते. ज्या हस्तरेखेमध्ये आयुष्य, सुख, विदया, धन, आरोग्य सर्वच बघितले जाते. पण ह्या सर्वाना प्राप्त करण्याचा आधार आपले कर्मच आहेत.

दुसऱ्या दृष्टिकोनाने ह्या हातांना बघितले तर शरीराच्या प्रत्येक अवयवाला हातांची साथ हवी. कोणताही अवयव दुखत असेल तर त्याला हाताचेच सहकार्य लाभते. डोळे, नाक, कान, पाय, डोके……. कोणताही अंग असो त्याला मालिश पालिश करुन बरे करतो. ह्या हातामध्ये सर्व काही करण्याचे सामर्थ्य आहे. जीवनाचे ध्येय साकार करणारे, मनुष्याला पुरुश्यार्थाचे प्रोत्साहन देणारे, जीवनाला कार्यशील ठेवणारे, वित्त आणि विद्या ह्यांच्या प्राप्तीसाठी सक्षम बनावणारे तसेच ईश्वराप्रति समर्पण भाव ठेवण्याची श्रेष्ठ स्मृति देणारे हे करदर्शन आहे

Continue Reading
1 2 3 5